Netwerkorganisatie

Het goed, tijdig en tegen acceptabele kosten oplossen van vragen kan een bedrijf of overheid niet meer alleen. Het oplossen van knelpunten en het benutten van kansen in markt en maatschappij lukt alleen nog door keten- en netwerksamenwerking. Het verbeterpotentieel hierbij is enorm: veelal geen (tienden van) procenten maar tientallen procenten. Illustraties hiervan zijn de ketensamenwerking in de agrifoodsector en in de zorgsector en de opkomst van vele regionale publiek - private netwerken of clusters. 

Netwerkorganisatie in de praktijk

De vragen die wij in onze praktijk tegenkomen zijn talrijk: Hoe kunnen wij de regionale economie versterken? Hoe kunnen we onze voedsel- of sierteeltketen beter inrichten? Hoe kunnen wij onze klantgerichtheid en dienstverlening verbeteren? Hoe kunnen wij transitie naar duurzaamheid realiseren? Hoe kunnen wij de innovatie versnellen? Hoe kunnen we de leefbaarheid of bereikbaarheid in onze regio verbeteren? Hoe gaan we de decentralisatie van zorg en jeugd vormgeven? Hoe kunnen we een duurzaam waterbeheer ontwikkelen in onze regio? Hoe worden we zelf een netwerkorganisatie? 

De netwerkorganisaties die hieruit voortvloeien, zijn onder te brengen in diverse soorten.

Soorten netwerkorganisaties

Wij definiëren een netwerk als volgt: ‘Een netwerk is een verzameling zelfstandige eenheden, bedrijven en/of organisaties ieder met eigen activiteiten, belangen en waarden die samen een gemeenschappelijk doel willen realiseren wat niet gemakkelijk door de afzonderlijke eenheden, bedrijven en of organisaties is te realiseren’. We onderscheiden vier verschillende soorten netwerken (zie figuur 1). 1. Intern netwerk: samenwerking tussen verschillende zelfstandige eenheden binnen een bedrijf of organisatie. Bijvoorbeeld tussen vestigingen van een bedrijf in verschillende regio’s of landen of tussen zelfstandige eenheden in een ziekenhuis. 2. Keten netwerk: samenwerking tussen verschillende, autonome bedrijven of organisaties die verticaal samenwerken in een keten. Bijvoorbeeld een voedselketen van consument tot producent of ketens in de zorg (zie Casus 1. Samenwerken in de zorg). 3. Bedrijven netwerk: horizontale samenwerking tussen autonome, gelijksoortige bedrijven of organisaties. Bijvoorbeeld het Sky Team in de luchtvaart gericht op afstemming van activiteiten en vluchtschema’s. 4. Diagonaal netwerk: samenwerking tussen verschillende en gelijksoortige bedrijven en organisaties. Bijvoorbeeld publiek private samenwerking in de laanboomsector gericht op het versterken van de regionale economie. Netwerkorganisaties kunnen een verschillend geografisch domein hebben: lokaal, regionaal, nationaal, internationaal of een combinatie daarvan. Daarnaast kunnen netwerkorganisaties bestaan uit publieke partijen, private partijen of een combinatie daarvan.

netwerk soort


Netwerkversnellers bij netwerkorganiseren

Netwerksamenwerking is dus een belangrijke nieuwe ontwikkeling. Maar is dat wel zo? Ja en nee. Nee, omdat samenwerking tussen organisaties, bedrijven en overheden immers al van alle tijden is. Kijk naar de oprichting van de VOC, de Verenigde Oost - Indische Compagnie, in 1602. Ja, omdat de intensiteit van de samenwerking toeneemt, de aard van de samenwerking verandert en het domein van de samenwerking zich verbreedt: was voorheen de markt de belangrijkste drijvende kracht daar komen nu ook maatschappij, mens, mobiliteit en milieu bij. Er zijn dus een aantal ontwikkelingen die netwerksamenwerking in een stroomversnelling brengen. Wij noemen dat ‘netwerkversnellers’ bijvoorbeeld:

1. Duurzaamheid: dit brengt diverse nieuwe uitdagingen met zich mee zoals local for local productie, kringloop ondernemen, transitie naar duurzame energie etc. Het realiseren hiervan vraagt intensieve, soms publiek private, netwerksamenwerking.

2. Verwevenheid: we leven steeds meer in een (open) netwerkeconomie, maar willen wel onze kwetsbaarheid verminderen, risico’s reduceren en complexiteit beheersen. Dat speelt in alle sectoren zoals agrifood, de zorg, de watersector, de industrie etc. Mondiaal is sprake van en explosieve groei van het aantal lokale, bottom up, netwerkinitiatieven (Hawken 2007).

3. Lifestyle: leefbaarheid, leefomgeving, bereikbaarheid, cultuur, werkgelegenheid en veiligheid worden belangrijker. Dit lukt alleen bij regionale, publiek - private netwerksamenwerking. Het gaat hierbij niet alleen om talent en technologie maar ook om tolerantie (Florida, 2002). Naast bedrijven en ketens concurreren ook regio’s met elkaar: Markt en maatschappij raken steeds meer met elkaar verweven.

4. Technologie: er komt steeds meer technologie beschikbaar om activiteiten, initiatieven en communicatie decentraal, realtime en interactief vorm te geven. Denk aan internet, smartphones, lokale energieopwekking, wikinomics, social media, crowdsourcing etc. Dit faciliteert en versnelt (publiek – private) netwerksamenwerking.

5. Anders organiseren: Bij het organiseren door overheid en bedrijfsleven gaat het niet alleen meer om het volgtijdelijk plannen en min of meer ‘opleggen’ van activiteiten maar veel meer om het gelijktijdig samenwerken aan oplossingen in netwerkverband: Organisch ontwikkelen.

Deze vijf netwerkversnellers staan niet op zichzelf maar versterken elkaar ook.

netwerkversnellers
  

Aanpak netwerkorganisatie

Samen investeren in een netwerksamenwerking vraagt van bedrijven en overheden na te denken over nieuwe rollen, taakopvattingen, vaardigheden en attitudes. Dat begint bij (1)bewustwording. Bijvoorbeeld van het feit dat steeds meer problemen alleen in netwerkverband kunnen worden opgelost en dat bijna de helft van het resultaat buiten het eigen bedrijf of organisatie in het of de netwerk waar men deel van uit maakt wordt gerealiseerd. En vervolgens (2) bij initiatief en leiderschap om de netwerksamenwerking te starten en tot slot (3) bij de bereidheid om samen tijd en geld te investeren om de netwerksamenwerking te ontwikkelen. 
Wilt u weten hoe uw samenwerking in het netwerk ervoor staat en hoe u die naar een hoger niveau kunt brengen? Wij kunnen een samenwerkingsscan uitvoeren dat u meer inzicht en ook concrete verbetertips geeft. Lees meer>>

netwerkaanpak

Kortom: de urgentie voor netwerkorganisen is er en het perspectief is er. Dus waar wacht u nog op? Neem gerust contact met ons op om samen te bekijken hoe we netwerkorganiseren binnen uw bedrijf tot een succes kunnen maken.