Leiderschap in verandering | Gemeente Emmen

Interview Nynke Plantinga – gemeentesecretaris/algemeen directeur gemeente Emmen 

Waarom zijn jullie het leiderschapsprogramma gestart en hoe ziet het eruit? 

Nynke: Vanuit ons toenmalige transformatie uitdagingen wilden we steviger leiderschap ontwikkelen. De toekomst en maatschappelijke veranderingen vragen steeds meer van ons. We doen dat door met de deelnemers te focussen op leiding geven aan jezelf, je team en de organisatie als geheel. We werken per dag met een duidelijk aandachtspunt. In het begin lag de nadruk op de transformatie en het elkaar beter leren kennen. De onderlinge verbinding is een rode draad in het programma gebleken, op de onderlinge relaties en steeds meer op de inhoud en wat we met elkaar te doen hebben.

Hoe ervaren jullie de samenwerking met Rijnconsult 

Nynke: Jullie brengen kennis en expertise mee en zijn kritisch en spiegelend. Jullie staan deels binnen de organisatie, en deels buiten – dat werkt goed. Al vergt het continue inspanning om zelf steeds weer van buiten naar binnen te kijken. Bianca is sterk in verdiepingsvragen. Ze weet op een verbindende manier tot de kern te komen en voegt daarmee veel toe aan het programma en onze organisatie.  

Wat heeft gewerkt om vanaf het begin verbinding en betrokkenheid te creëren? 

Nynke: we hebben twee keer een tweedaagse georganiseerd, met een overnachting en samen eten, en dat helpt enorm om de onderlinge verbinding te verstevigen. Het delen van persoonlijke verhalen in het programma, bijv. door het delen van ieders levensverhaal en de cruciale (leiderschaps)momenten in onze levens werkte goed. Ook de estafette-interviews – iedere bijeenkomst wordt 1 van onze leidinggevenden geïnterviewd door een collega – zijn verbindend. Om te zorgen voor samenhang in het programma en aansluiting op actualiteit en behoefte is er een ontwikkelgroep die voorafgaand aan een bijeenkomst meedenkt over de agenda. Dat zorgt voor eigenaarschap bij de deelnemers en het mooie is dat de ontwikkelgroep steeds meer het initiatief neemt om bij te dragen aan de leiderschapsdagen. Het programma voelt daardoor niet als ‘kunstje’ en er is oprechte betrokkenheid. Zo werken we vanuit ‘voordoen’, naar ‘samendoen’ en uiteindelijk het uiteindelijk het ‘zelf doen’. 

Hoe wordt de koppeling van het leiderschapsprogramma met de praktijk gemaakt? 

Nynke: We proberen onze strategische ontwikkelthema’s expliciet te koppelen aan de leiderschapsdagen, zodat het programma relevant blijft. We hebben bijv. ingezoomd op helpende en belemmerende cultuurpatronen en de onderlinge dynamiek d.m.v. de drama- en succesdriehoek. In de loop van de tijd hebben we gebouwd aan ons koersverhaal en vormgegeven door middel van een film waar ik trots op ben. Steeds duidelijker is geworden dat we vooral werk te doen hebben op het samenwerken over grenzen heen. Met het leiderschapsprogramma hebben we deze beweging ondersteund met een dag over het pendelen tussen ‘bonding’ (teamidentiteit) en ‘bridging’ (de samenwerking over de teams en organisatie heen) en leidinggevenden te helpen met het vertalen van de koers naar het eigen team. Grenzeloos samenwerken is een thema van 1 van de andere dagen en de uitdaging is om daarop voort te bouwen. Leiderschapsvaardigheden moeten niet losstaan van de inhoudelijke opgaven en niet iedereen was direct enthousiast over het werken met bijv. patronen en de organisatieopstellingen, maar in latere sessies ging dat beter omdat ervaren wordt dat daar werk te doen is. 

Wat vraagt het programma van de organisatie en van het CMT? 

Nynke: We hebben de afgelopen tijd gewerkt aan een duidelijke koers en die vertalen we nu naar het hier en nu: wat vraagt dit van onze leiderschapsvaardigheden? Met het voltallige management bestaande uit het CMT en teammanagers hebben we samen de koers uitgedacht. Dat helpt om de beweging te laten landen. Als concernmanager draag je meerdere petten en moet je tegelijk luisteren, signalen oppikken, veiligheid bieden en voorbeeldgedrag tonen. Een leiderschapsprogramma voor het gehele management vraagt scherpte en begrip op ieders rol, dit roept soms ook weerstand op, maar dat stadium zijn we nu wel voorbij. 

Wat leer jij zelf in dit programma? 

Nynke: Vooral luisteren zonder oordeel en met een open houding kijken waar we als organisatie en management staan en of we de juiste dingen doen. De energie in de groep is daarbij een belangrijke graadmeter. Je moet als management ook zelf lerend en kwetsbaar zijn, omdat je dat ook van anderen vraagt. En dat leef ik voor. Het CMT – en ik dus zelf ook – is onderdeel van de intervisiegroepen samen met teammanagers. Met de groepssamenstelling hebben we ervoor gezorgd dat er geen hiërarchische verhoudingen in een groep zitten, maar wij draaien allemaal mee en laten onszelf daarmee ook zien in onze kwetsbaarheden en leerpunten.  

Wat levert het programma op in de onderlinge samenwerking? 

Nynke: Je leert collega’s op een andere manier kennen. Er zit vaak een verhaal achter iemand dat je normaal niet hoort. Ik word positief verrast en ervaar ook ‘de plek der moeite’, daar waar het schuurt. Reflectieve, lerende mensen vallen op. De organisatieopstelling bood in dat opzicht verrassende inzichten. Soms zit het resultaat niet in tastbare dingen, maar juist in de verbinding die ontstaat. Je merkt dat mensen elkaar meer opzoeken, dat is indirect resultaat maar zeker niet te onderschatten. We hadden de neiging om juist de verschillen te benadrukken, maar zien steeds meer wat we gemeenschappelijk (te doen) hebben. Vanuit het gemeenschappelijke kijken naar de diversiteit in de groep en hoe je elkaar kunt aanvullen, want verschillen geven onze samenwerking kleur. Dat is wat we te doen hebben.