“Met één been in de organisatie staan”: de kracht van de halfpositie

In onze contacten met opdrachtgevers wordt vaak gevraagd bij de intake voor een interimopdracht: “We zoeken iemand die echt tussen de mensen staat, maar toch onafhankelijk blijft.” Voor mij is dat geen abstracte wens, maar de essentie van het vak. Wie niet in staat is om met één been in de organisatie te staan, voegt simpelweg te weinig toe. Juist daar zit het verschil tussen een adviseur die alleen observeert en een professional die daadwerkelijk beweging brengt.

De balans: dichtbij én onafhankelijk

In opdrachten zie ik hoe verleidelijk het is om volledig op te gaan in de organisatie. Je wordt onderdeel van het team, voelt je betrokken, maar ongemerkt verlies je de scherpe blik die nodig is om te vernieuwen. Het andere uiterste, afstand houden en alleen kritisch zijn, werkt net zo min. Zonder verbinding ontstaat er geen vertrouwen en blijft je invloed beperkt.

De kracht zit in de bewuste keuze om dichtbij te zijn, relaties te bouwen en te begrijpen wat er speelt, zonder je onafhankelijkheid te verliezen. Dat vraagt om dagelijks regie op je eigen rol. Niet meegaan in bestaande patronen, maar ook niet erboven hangen. Het is een kwestie van blijven reflecteren en bijsturen waar nodig. 

Deze balans is juist nu cruciaal, met de Wet DBA nadrukkelijk op de achtergrond. De discussie over schijnzelfstandigheid maakt één ding glashelder: een interim-manager die zich gedraagt als werknemer, ís feitelijk onderdeel van de organisatie geworden. Niet alleen juridisch risicovol, maar ook professioneel onzuiver. Maar let op: de oplossing is niet om dan maar meer afstand te nemen. Dat leidt juist tot minder effect. De oplossing zit in volwassen professionaliteit: zelfstandig handelen terwijl je midden in de organisatie staat. Daar zit het onderscheid.

Eigen ervaring

Bij een opdracht in het onderwijs werd ik gevraagd om een verandertraject te begeleiden. In de eerste weken merkte ik hoe belangrijk het was om zichtbaar te zijn op de werkvloer: koffiemomenten, meeluisteren bij teamoverleggen, en vooral veel vragen stellen. Tegelijkertijd voelde ik de druk om snel ‘één van het team’ te worden. Op een gegeven moment werd ik uitgenodigd voor een informeel teamuitje. Dat was het moment waarop ik bewust heb gekozen om niet mee te gaan. Niet omdat ik afstand wilde houden, maar omdat ik mijn onafhankelijke positie wilde bewaken. Door dit bespreekbaar te maken, ontstond juist meer respect en vertrouwen. Het liet zien dat ik betrokken was, maar ook mijn eigen rol serieus nam. Die balans bleek cruciaal om het veranderproces in beweging te krijgen.

Drie principes die écht het verschil maken

In de praktijk zie ik dat het uiteindelijk neerkomt op drie keuzes die je consequent moet maken.

1. Betrokken zijn zonder onderdeel te worden. Als interimmer investeer je in relaties en ben je zichtbaar, maar altijd bewust van je positie als buitenstaander.

2. Onafhankelijk zijn zonder afstand te creëren. Juist door dichtbij te zijn, krijg je het inzicht om scherp te oordelen en écht waarde toe te voegen.

3. Vernieuwen met respect voor wat er is. Een frisse blik van buiten is waardevol wanneer deze aansluit op de praktijk. Verandering ontstaat niet door het oude af te serveren, maar door te bouwen op wat werkt en samen te zoeken naar verbetering.

Verschil door bewustzijn of het gebrek daaraan

Veel interim-managers onderschatten hoe snel hun positie verschuift. Voor je het weet ben je onderdeel van het systeem, of juist een buitenstaander zonder echte invloed. Dat gebeurt zelden bewust, maar het effect is groot. De beste professionals onderscheiden zich doordat ze dit wél doorhebben. Ze sturen actief op hun positie, reflecteren regelmatig en corrigeren waar nodig. Niet achteraf, maar tijdens de opdracht.

Blijven reflecteren, samen leren

Regelmatige reflectie, soms met een collega of via schaduwmanagement, helpt een interim-manager om scherp te blijven. Die rol vervullen wij als interimbureau continu. Wij kijken niet alleen naar selectie op inhoud en ervaring, maar ook naar iemands vermogen tot de gewenste positionering. Dat is geen controle, maar een manier om kwaliteit te borgen en samen te leren. We spreken elkaar aan op een vertrouwelijke wijze, met als doel een optimale bijdrage te leveren aan de organisatie die ons inhuurt.

Het vakmanschap van interim-management

Met één been in de organisatie staan is geen metafoor, maar de kern van interim-management. Wie deze balans beheerst, maakt het verschil, voor de organisatie én voor zichzelf.

Dit is het zevende artikel in de serie “Veelgehoorde uitspraken in interimland”.

Wil je doorpraten over dit onderwerp? Neem contact op met Jan-Willem van Stijn, Partner Rijnconsult Interim