Op de fiets weet je hoe het zit

Onlangs zat ik een hele dag bij een gemeente, met als onderwerp de toegang van het sociaal domein. In de ochtend sprak ik met beleidsadviseurs. Ze werken aan vraagstukken die ertoe doen: jeugdzorg die vastloopt, bestaanszekerheid, zorgproblematiek, samenwerkingspartners met elk hun eigen belang. Slimme en betrokken mensen. Maar wat me die dag opviel was hoe stil hun dag eruitziet. Van bureau naar overlegkamer, van overlegkamer naar bureau, met een scherm als constante.

Later diezelfde dag sprak ik een paar wethouders met portefeuilles in het sociaal domein. Zij vlogen, vaak iets te laat, in en even snel sloegen ze hun vleugels weer uit. De stad in, de provincie door of langs de VNG. Ze halen onderweg hun signalen op en leggen verbanden die in geen enkel dossier staan. Toen ik na afloop naar huis fietste, wist ik ineens hoe het zat. Het verschil zit niet in slimheid of in tijd. Het zit in bewegingen creëren om verder te komen. 

Waarom werkt dat eigenlijk? Vanuit de psychologie heet het incubatie: als je een probleem loslaat, blijft je brein er onbewust aan doorwerken en komen associaties naar boven die je zittend niet vindt. Fysiologisch speelt mee dat bewegen de doorbloeding in de hersenen stimuleert, wat aandacht en flexibel denken ten goede komt. En er is bewijs voor: onderzoekers van Stanford lieten in 2014 zien dat mensen tijdens en vlak na het wandelen aanzienlijk meer originele ideeën produceren dan zittend.

Natuurlijk wist Einstein dat ook. In Princeton liep hij dagelijks naar zijn werk, vaak samen met zijn wiskundige vakgenoten. Die wandelingen waren geen pauze van het denken, ze waren het denken.

Het punt is dus niet dat je meer moet bewegen. Dat is weer een andere opgave. Het punt is dat bewegingen helpen om vastgelopen vraagstukken weer in gang te zetten. Om uit de complexiteit te komen door nieuwe verbanden te leggen, creatieve invalshoeken te bedenken of de stilte van het bewegen te gebruiken om afstand te nemen van het gebruikelijke.

Klinkt misschien hoogdravend, maar het hoeft niet moeilijk te zijn. Bouw een paar minuten looptijd in. Haal wat vaker koffie, ook voor een ander. Kleine bewegingen kunnen de kraakjes zijn voor grote opgaven.