Verandering laat zich niet ontwerpen. Ze laat zich ervaren.

Jaarlijks komen we als Rijnconsult samen tijdens onze heidedagen. Dit jaar streken we neer in het prachtige Lunteren. Centraal stonden twee thema's: de ontwikkeling van de veranderkunde door de tijd en het leren en experimenteren met serious gaming.

Dat zijn geen vrijblijvende onderwerpen. Het grootste deel van het jaar helpen we organisaties om in beweging te blijven en zich aan te passen aan een steeds complexere omgeving. Maar hoe zorg je ervoor dat je als adviesbureau zelf ook blijft leren en vernieuwen? Twee dagen lang maakten we ruimte om ons vak te onderzoeken, nieuwe perspectieven op te doen en vooral ook samen te oefenen.

Terugkijken om vooruit te komen

De eerste dag stond in het teken van veranderkunde. We blikten terug op bijna vijftig jaar veranderen binnen Rijnconsult, verkenden verschillende veranderkundige stromingen en stonden stil bij onze eigen ervaringen met verandering. Niet uit nostalgie, maar om scherper te krijgen welke overtuigingen ons werk vandaag de dag nog steeds sturen en welke misschien aan vernieuwing toe zijn. Een inzicht wat mij daarbij bijbleef is dat het vak zich in de loop der jaren steeds meer heeft ontwikkeld van het ontwerpen van veranderingen voor organisaties naar het creëren van omstandigheden waarin mensen zelf kunnen leren, ontdekken en veranderen. Organisatieadviseurs worden daarbij minder gezien als de expert met het antwoord en meer als degene die beweging faciliteert, verschillende perspectieven bijeenbrengt en leerprocessen begeleidt.

Een van de hoogtepunten was het Boekenbal. In duo’s brachten collega’s zes boeken over verandering tot leven. Dat gebeurde in Pecha Kucha-stijl: kort, beeldend en scherp, gevolgd door gesprekken over de vraag: wat kunnen wij hiermee in ons werk? Wat blijkt, nog verrassend moeilijk voor ons als bureau om binnen een dergelijk format als Pecha Kucha te blijven. Complexe inzichten terugbrengen tot hun essentie is een ambacht.

Leren door te ervaren

Waar de eerste dag vooral draaide om reflectie op ons vak, stond de tweede dag in het teken van doen. Drie docenten van de master Serious Gaming van NHL Stenden namen ons mee in de wereld van spelenderwijs leren. Serious gaming is het inzetten van spelelementen om complexe vraagstukken, gedrag en samenwerking op een ervaringsgerichte manier bespreekbaar te maken. We verkenden wanneer een game een passende interventie is en oefenden met het ontwerpen van verschillende spelvormen.

Wat mij daarbij opviel, is dat een goed spel niet draait om winnen, maar om leren. En leren vraagt om experimenteren. In een game mag je fouten maken, keuzes uitproberen en direct ervaren welke gevolgen die hebben. Juist die ruimte om veilig te falen versnelt het leerproces.

Voor adviseurs die beroepsmatig veel tijd besteden aan analyseren en duiden, was dat een leerzame spiegel. Verandering ontstaat immers niet alleen door ergens over te praten, maar juist door te experimenteren, ervaren en ontdekken wat werkt.

De gezamenlijke les

En dit sluit opvallend goed aan bij actuele inzichten uit de veranderkunde. Veranderen gebeurt zelden doordat iemand een perfect plan presenteert. Vaker ontstaat beweging doordat mensen samen experimenteren, nieuwe ervaringen opdoen en gaandeweg ontdekken wat werkt.

Misschien was dat wel de belangrijkste opbrengst van deze heidedagen. Goed advies begint niet bij het toepassen van een vertrouwde aanpak, maar bij nieuwsgierig blijven, blijven leren en nieuwe perspectieven durven onderzoeken. Dat geldt voor onze klanten, maar minstens zo sterk voor onszelf. Veranderkunde en serious gaming bleken daarbij geen twee losse onderwerpen, maar twee verschillende manieren om dezelfde vraag te onderzoeken: hoe help je mensen en organisaties om in beweging te komen?

Minder praten over verandering, meer verandering beleven. Serieus leerzaam. En minstens zo serieus leuk.